بیگانه‌ای در میان ماست

بیگانه همیشه از بیرون نمی‌آید؛ اغلب از درون زاده می‌شود. از جایی که جامعه خسته می‌شود، اما هنوز ایستاده است. از لحظه‌ای که فشارها عادی می‌شوند و استثناها به قاعده بدل. بیگانه، در معنای اجتماعی، همان وضعیتی است که تلاش می‌کند ایران را از خودش جدا کند؛ حافظه را از تجربه، مردم را از هم، و آینده را از اکنون.

در ایران امروز، بیگانگی پروژه‌ای ناگهانی نیست؛ فرآیندی فرسایشی است. با تکرارِ حذف، با نادیده‌گرفتن صداها، با ساده‌سازی دردهای پیچیده. خطر اصلی نه بحران، بلکه جا افتادن این تصور است که جامعه ناتوان از تغییر است. این تصور، دقیق‌ترین شکل بیگانگی است؛ چون امید را نه با زور، بلکه با استدلال ظاهراً منطقی می‌زداید.

بیگانه آن‌جاست که رنج، فردی تفسیر می‌شود و مسئولیت، از سطح جمعی حذف. آن‌جاست که مشکلات ساختاری به ضعف شخصی تقلیل می‌یابد. این همان نقطه‌ای است که جامعه به جای همبستگی، به سرزنش خود می‌رسد و بیگانه، بی‌هزینه، تثبیت می‌شود.

اما جامعه ایران بارها نشان داده است که تسلیم، بخشی از فرهنگش نیست. آن‌چه این جامعه را نگه داشته، نه رفاه پایدار بوده و نه ثبات ممتد؛ بلکه توان ماندن، بازتعریف و بازسازی بوده است. ایران با روایت‌های شکسته زنده مانده، نه با نسخه‌های آماده. همین ویژگی، نقطه ضعف نیست؛ منبع قدرت است.

از منظر جامعه‌شناختی، هر جا پیوندهای اجتماعی به‌طور کامل قطع نشده‌اند، امکان بازسازی وجود دارد. در ایران، این پیوندها هنوز زنده‌اند: در خانواده‌هایی که فرو نپاشیده‌اند، در شبکه‌های غیررسمی حمایت، در زبانی که هنوز می‌تواند اعتراض، طنز و امید را هم‌زمان حمل کند. این‌ها نشانه‌های حیات اجتماعی‌اند، نه بقا صرف.

در جهان، الگوی غالب، حذف انسان به نفع عدد و امنیت به نفع کنترل است. اما ایران، به‌رغم همه فشارها، هنوز جامعه‌ای انسانی باقی مانده است؛ پرتنش، نابرابر، اما زنده. زنده‌بودن یعنی توان واکنش داشتن. یعنی جامعه هنوز می‌تواند «نه» بگوید، حتی اگر آهسته، حتی اگر پراکنده.

بیگانه از همین «نه» می‌ترسد. از پرسش‌گری، از حافظه تاریخی، از مقایسه تجربه زیسته با روایت‌های تحمیلی. هر بار که جامعه پرسش می‌کند، هر بار که روایت رسمی به چالش کشیده می‌شود، بیگانه عقب می‌نشیند.

آینده ایران نه در انکار زخم‌هاست و نه در بزرگ‌نمایی شکست‌ها. آینده در بازگشت جامعه به خودش شکل می‌گیرد؛ به توان تصمیم جمعی، به بازسازی اعتماد، به احیای همبستگی به‌عنوان یک کنش سیاسی و اجتماعی.

بیگانه‌ای در میان ماست، اما ایران صاحب‌خانه است. تاریخ این سرزمین بارها این را ثابت کرده است: ایران نه با آسودگی، که با عبور از گسست‌ها ادامه یافته؛ نه با حذف تنش، که با مهار آن. هر دوره‌ای که بیگانه کوشیده حافظه را قطع کند و جامعه را به اکنونی بی‌ریشه فروبکاهد، پاسخ از دل تاریخ آمده است؛ از بازگشت روایت، از احیای پیوند، از ایستادگی آرام اما مداوم.

ایران زمانی دوام آورده که جامعه، خود را به فراموشی نسپرده است. از دل شکست‌ها، معنا ساخته؛ از دل فشارها، زبان تازه یافته؛ و هر بار که قرار بوده حذف شود، خود را بازتعریف کرده است. این یک استثناء نیست؛ قاعده تاریخ ایران است.

امروز نیز آینده نه هدیه خواهد بود و نه معجزه. آینده، حاصل تصمیم جامعه برای بازگشت به نقش تاریخی خویش است: دیدن، پرسیدن، و نپذیرفتن تقلیل انسان ایرانی به تماشاگر یا قربانی.

بیگانه می‌آید و می‌رود؛ این سرزمین مانده است. آن‌چه تعیین‌کننده است، نه شدت بحران، بلکه ظرفیت جامعه برای حفظ حافظه و تولید معناست. و تا زمانی که این ظرفیت زنده است، آینده—هرچند دشوار—از آنِ ایران خواهد بود.

معصومه کردی گودرزی
دکتری جامعه شناسی

از قلم تا جاودانگی… با شما!
انتشارات حوزه مشق با عشق به کتاب و باور به استعدادهای این مرز و بوم فعالیت می‌کند. ما به جای ساختن کتاب‌های سطحی، به خلق آثار ماندگار و حمایت از نویسندگان و شاعران عزیزمان افتخار می‌کنیم. هر نقدی که از روی خیرخواهی و سازندگی باشد، گوش جان می‌سپاریم؛و با قدرت به مسیرمان ادامه می‌دهیم.

خدمات ما شامل چاپ کتاب‌های شعر، داستان، رمان، دلنوشته، کتاب کودک، ترجمه و تبدیل پایان‌نامه به کتاب است.

انتشارات حوزه مشق؛ جایی برای رویش، قلم و جاودانگی.

09393353009

09191570936

#چاپ_داستان #چاپ_شعر #چاپ_رمان #داستان #شعر #رمان #شاعر #نویسنده #چاپ_کتاب #فردین_احمدی #حوزه_مشق #انتشارات_حوزه_مشق #نویسنده #محقق #پژوهشگر #مترجم #ایران #قلم #کتاب #ادبیات #فرهنگ #هنر